AI có thể tạo ra virus mang độc tố hoàn toàn mới

Các nhà khoa học cho thấy AI có khả năng tạo ra những virus hoàn toàn mới khi được huấn luyện trên hàng nghìn trình tự di truyền. Trong thử nghiệm, AI đã tạo thành công 16 loại thực khuẩn thể – những virus chỉ lây nhiễm vi khuẩn – mở ra tiềm năng ứng dụng y học, đặc biệt trong việc tiêu diệt vi khuẩn kháng kháng sinh và hỗ trợ điều trị bệnh ở người.

Tuy nhiên, công nghệ này cũng tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng. AI có thể bị lợi dụng để tạo ra các loại virus gây bệnh phục vụ chiến tranh sinh học, hoặc vô tình tạo ra mầm bệnh mới có khả năng gây đại dịch. Nguy cơ lớn nhất nằm ở khả năng “né tránh dựa trên chức năng”, khi AI tạo ra virus với mã di truyền hoàn toàn mới, khiến hệ miễn dịch và thuốc kháng virus hiện nay khó nhận diện và vô hiệu hóa.

Theo nhóm nghiên cứu, AI đã chuyển từ việc đề xuất những thay đổi nhỏ ở protein sang khả năng thiết kế toàn bộ bộ gen virus mới và hoạt động hoàn chỉnh, làm cho việc dự đoán và phòng ngừa trở nên khó khăn hơn. Dù vậy, các nhà khoa học cho rằng vẫn còn khoảng cách lớn giữa việc tạo ra virus mới và hình thành một loại virus có khả năng lây nhiễm nguy hiểm cho con người như SARS-CoV-2, do quá trình này đòi hỏi chuyên môn sâu và thời gian dài, vượt quá khả năng hiện tại của AI.

Trước những rủi ro tiềm ẩn, cộng đồng khoa học đang hợp tác phát triển các cơ chế phòng thủ mới, bao gồm phương pháp sàng lọc virus dựa trên cấu trúc và chức năng protein thay vì chỉ dựa vào mã di truyền. Đồng thời, các chuyên gia kêu gọi tăng cường giám sát và quản lý chặt chẽ dữ liệu huấn luyện AI nhằm ngăn chặn việc công nghệ này bị sử dụng cho mục đích xấu.

AI mang lại tiềm năng lớn cho y học và khoa học, nhưng nếu thiếu kiểm soát, nó cũng có thể trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với nhân loại.